Bir web sitesinin hızlı olup olmadığını anlamak için çoğu kişi bir test aracına adresini yazar ve çıkan puana bakar. Oysa tek bir puan, sitenin gerçek kullanıcılar için nasıl çalıştığını tam olarak anlatmaz. Sayfanın ne kadar sürede göründüğü, tıklamalara ne kadar çabuk tepki verdiği ve yüklenirken içeriğin kayıp kaymadığı ayrı ayrı ölçülmesi gereken konulardır.
Google bu deneyimi ölçmek için Core Web Vitals adını verdiği üç metrik kullanır. Bu yazıda bu metriklerin ne anlattığını, hangi araçlarla ölçüldüğünü ve raporları okurken nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.
Core Web Vitals nedir?
Core Web Vitals, bir sayfanın kullanıcı deneyimini üç açıdan değerlendiren metrik setidir: yükleme, etkileşim ve görsel kararlılık. Güncel set şu üç metrikten oluşur:
- LCP (Largest Contentful Paint): Sayfadaki en büyük içerik öğesinin ne kadar sürede göründüğü
- INP (Interaction to Next Paint): Kullanıcı etkileşimlerine sayfanın ne kadar hızlı tepki verdiği
- CLS (Cumulative Layout Shift): Sayfa yüklenirken ve kullanılırken içeriğin beklenmedik şekilde ne kadar kaydığı
Eski kaynaklarda FID (First Input Delay) metriğiyle karşılaşabilirsiniz. FID, Mart 2024'te yerini INP'ye bıraktı. Bu nedenle FID üzerinden yapılan değerlendirmeler artık güncel değildir.
LCP: Sayfa ne zaman “yüklenmiş” görünüyor?
LCP, ekrandaki en büyük görsel veya metin bloğunun görüntülenme süresini ölçer. Çoğu sayfada bu, üst bölümdeki büyük görsel, slider veya ana başlıktır. Kullanıcı açısından sayfanın “açıldığını” hissettiği an bu metrikle yakından ilişkilidir.
web.dev'in tanımına göre LCP'nin 2,5 saniye veya altında olması iyi kabul edilir; 4 saniyenin üzeri zayıf sayılır, aradaki değerler iyileştirme gerektirir.
LCP'yi kötüleştiren yaygın nedenler şunlardır: sunucunun geç yanıt vermesi, sıkıştırılmamış veya gereğinden büyük görseller, sayfanın görünmesini engelleyen CSS ve JavaScript dosyaları ve üst bölümdeki ana görselin geç yüklenmeye (lazy load) ayarlanmış olması.
INP: Sayfa tıklamalara ne kadar çabuk tepki veriyor?
INP, kullanıcının sayfada yaptığı tıklama, dokunma ve klavye etkileşimlerinden sonra ekranın ne kadar sürede güncellendiğini ölçer. Bir menü butonuna basıldığında menünün geç açılması veya bir filtre seçildiğinde sayfanın donmuş gibi görünmesi, kötü INP'nin tipik belirtileridir.
web.dev'e göre INP'nin 200 milisaniye veya altında olması iyi, 500 milisaniyenin üzerinde olması zayıf kabul edilir.
INP sorunlarının kaynağı genellikle tarayıcının ana iş parçacığını uzun süre meşgul eden JavaScript kodlarıdır. Çok sayıda üçüncü taraf betik (sohbet araçları, reklam ve takip kodları), ağır eklentiler ve tek seferde çok fazla iş yapan etkileşim kodları en sık rastlanan nedenlerdir.
CLS: İçerik yerinden oynuyor mu?
Bir habere tıklamak üzereyken üstte bir reklam yüklenip bağlantının aşağı kaydığını ve yanlış yere tıkladığınızı düşünün. CLS bu tür beklenmedik kaymaları ölçer. Değer birimsiz bir skordur.
web.dev'e göre CLS'nin 0,1 veya altında olması iyi, 0,25'in üzerinde olması zayıf kabul edilir.
CLS'nin yaygın nedenleri; genişlik ve yükseklik bilgisi verilmemiş görseller, sonradan yüklenen reklam veya duyuru alanları, yazı tipi yüklenirken metnin boyutunun değişmesi ve içeriğin üstüne sonradan eklenen çerez bildirimleridir.
Laboratuvar verisi ve saha verisi farkı
Hız raporlarını doğru okumak için iki veri türünü ayırt etmek gerekir:
- Saha verisi (field data): Siteyi gerçekten ziyaret eden Chrome kullanıcılarından toplanan anonim ölçümlerdir. Farklı cihazları, bağlantı hızlarını ve kullanım biçimlerini yansıtır. Core Web Vitals değerlendirmesi bu veriye dayanır.
- Laboratuvar verisi (lab data): Bir test aracının belirli bir cihaz ve bağlantı simülasyonuyla tek seferlik yaptığı ölçümdür. Sorunları teşhis etmek için çok faydalıdır ama gerçek kullanıcı deneyimini birebir göstermez.
Değerlendirme, sayfa yüklemelerinin 75. yüzdelik dilimine göre yapılır. Yani ziyaretlerin en az dörtte üçünde metrik iyi aralıktaysa sayfa o metrikte başarılı kabul edilir. Mobil ve masaüstü ayrı ayrı değerlendirilir.
INP gerçek etkileşim gerektirdiği için laboratuvar testlerinde doğrudan ölçülemez. Laboratuvar raporlarında bunun yerine Toplam Engelleme Süresi (TBT) gibi yakın göstergeler kullanılır.
PageSpeed Insights nasıl okunur?
PageSpeed Insights'a bir adres girdiğinizde rapor iki bölümden oluşur:
- Gerçek kullanıcı deneyimi bölümü: Sayfanın veya sitenin genelinin son 28 günlük saha verisini gösterir. Core Web Vitals değerlendirmesinin “geçti” veya “başarısız” sonucu burada yer alır. Trafiği az olan sitelerde yeterli veri olmadığı için bu bölüm boş görünebilir.
- Performans teşhisi bölümü: Lighthouse ile yapılan laboratuvar testidir. 0–100 arası performans puanı, metriklerin ölçülen değerleri ve iyileştirme önerileri burada yer alır.
Sık yapılan hata, yalnızca performans puanına odaklanmaktır. Puan her testte biraz değişebilir ve simülasyon koşullarına bağlıdır. Öncelik, saha verisindeki Core Web Vitals sonuçları olmalıdır. Laboratuvar bölümündeki öneriler ise sorunun nereden kaynaklandığını bulmak için kullanılmalıdır.
Search Console'da Core Web Vitals raporu
PageSpeed Insights tek tek sayfaları gösterirken Google Search Console'daki Core Web Vitals raporu tüm siteye bakar. Rapor, benzer yapıdaki sayfaları gruplar ve her grup için “iyi”, “iyileştirme gerekli” ve “zayıf” durumlarını mobil ve masaüstü olarak ayrı gösterir.
Bu rapor özellikle şu sorulara cevap verir: Sorun tüm sitede mi, yoksa yalnızca ürün veya blog sayfaları gibi belirli bir şablonda mı? Yapılan bir düzeltme zaman içinde etkisini gösterdi mi? Düzeltme yaptıktan sonra raporda “düzeltmeyi doğrula” seçeneğini kullanabilirsiniz; saha verisi 28 günlük periyotla toplandığı için sonucun netleşmesi zaman alır.
Ölçümden iyileştirmeye: nereden başlamalı?
Ölçüm sonuçlarını aldıktan sonra şu sırayla ilerlemek genellikle verimlidir:
- Search Console'da hangi sayfa gruplarının sorunlu olduğunu belirleyin.
- Her gruptan örnek bir sayfayı PageSpeed Insights'ta test ederek sorunlu metriği ve nedenini bulun.
- En çok ziyaret alan şablondan başlayarak düzeltmeleri yapın.
- Düzeltme sonrası saha verisinin güncellenmesini bekleyip sonucu kontrol edin.
Görsel optimizasyonu, gereksiz eklenti ve betiklerin kaldırılması, sunucu yanıt süresinin iyileştirilmesi ve görsellere boyut verilmesi çoğu sitede ilk sonuç veren adımlardır. Daha köklü sorunlar ise genellikle tema veya altyapı kaynaklıdır. Sitenizi yenilemeyi düşünüyorsanız performansı baştan hedefleyen bir yapı için Konya web tasarım sayfamızda yaklaşımımızı inceleyebilirsiniz.
Hız tek başına sıralama getirmez
Core Web Vitals, Google'ın sayfa deneyimini değerlendirirken dikkate aldığı sinyallerden biridir. Ancak içerik kalitesinin ve aranan soruya verilen cevabın yerini tutmaz. Hızlı ama zayıf içerikli bir sayfa üst sıralara çıkmaz; buna karşılık iyi içeriğe sahip ama kullanıcıyı bekleten bir sayfa ziyaretçi kaybeder. Hızı, kullanıcı deneyiminin bir parçası olarak ele almak en doğru yaklaşımdır.
Sonuç
Web sitesi hızını ölçerken tek bir puana değil, LCP, INP ve CLS'nin gerçek kullanıcı verilerindeki durumuna bakın. PageSpeed Insights'ı sayfa bazında teşhis için, Search Console'u ise sitenin genel tablosunu izlemek için kullanın. Sitenizin hız raporlarını birlikte değerlendirmek isterseniz bize ulaşabilirsiniz.
