Birçok işletme web sitesini bir kez yaptırıp yayına aldıktan sonra yıllarca dokunmadan kullanır. Site açılıyor göründüğü sürece her şeyin yolunda olduğu düşünülür. Oysa arka planda yazılım bileşenleri eskir, güvenlik açıkları ortaya çıkar, iletişim formu sessizce çalışmayı bırakabilir ve sayfalar yavaşlayabilir. Bu sorunların çoğu, bir müşteri “size ulaşamadım” dediğinde ya da site saldırıya uğradığında fark edilir.
Bu yazıda web sitesi bakımının neden gerekli olduğunu açıklıyor ve her ay uygulayabileceğiniz bir kontrol listesi paylaşıyoruz. Liste, teknik bilgisi sınırlı bir site sahibinin bile takip edebileceği maddelerle, teknik ekibin yapması gereken işleri ayırarak hazırlandı.
Bakım neden gerekir?
Güvenlik
Web siteleri; içerik yönetim sistemi, eklentiler, temalar, kütüphaneler ve sunucu yazılımlarından oluşan katmanlı bir yapıdır. Bu bileşenlerde zaman zaman güvenlik açıkları bulunur ve geliştiricileri güncellemelerle bu açıkları kapatır. Güncellenmeyen siteler, bilinen açıkları otomatik olarak tarayan saldırı araçlarının kolay hedefi olur. Saldırıya uğrayan bir site; zararlı yönlendirmeler, istenmeyen içerik veya veri sızıntısıyla işletmenin itibarına zarar verebilir.
Çalışırlık
Tarayıcılar, sunucu yazılımları ve üçüncü taraf servisler sürekli değişir. Bir PHP sürüm güncellemesi, e-posta sağlayıcısının ayar değişikliği veya bir harita servisinin kurallarını değiştirmesi, sitenizin bir bölümünün çalışmamasına yol açabilir.
Arama görünürlüğü ve hız
Bozuk bağlantılar, hata veren sayfalar, süresi dolan SSL sertifikası ve zamanla ağırlaşan sayfalar hem kullanıcı deneyimini hem de arama motorlarındaki görünürlüğü olumsuz etkiler.
Güncel bilgi
Değişen telefon numarası, eski adres, artık sunulmayan bir hizmet veya geçmiş bir kampanya duyurusu, ziyaretçide güven kaybına neden olur. Bakım yalnızca teknik bir iş değil, içeriğin doğruluğunu korumak demektir.
Aylık bakım kontrol listesi
Aşağıdaki maddeleri ayda bir gözden geçirmenizi öneririz. Bazı kontroller daha sık, bazıları ise üç ayda bir yapılabilir; bunları ayrıca belirttik.
1. Yedekleme
- Otomatik yedeklerin düzenli alındığını kontrol edin; son yedeğin tarihine bakın.
- Yedeklerin hem dosyaları hem veritabanını kapsadığından emin olun.
- En az bir yedeğin sunucudan ayrı bir konumda saklandığını doğrulayın.
- Üç ayda bir, bir yedeği test ortamına geri yükleyerek gerçekten çalıştığını deneyin. Geri yüklenemeyen yedek, yedek değildir.
2. Yazılım güncellemeleri
- İçerik yönetim sistemi, eklenti ve tema güncellemelerini kontrol edin.
- Güncellemeleri önce yedek alarak, mümkünse bir test ortamında deneyerek uygulayın.
- Kullanılmayan eklenti ve temaları kaldırın; pasif durumdaki bileşenler de risk taşıyabilir.
- Sunucudaki PHP ve veritabanı sürümlerinin desteklenen sürümler olduğundan emin olun.
3. Güvenlik kontrolleri
- Yönetim paneli kullanıcılarını gözden geçirin; ayrılan çalışanların hesaplarını kapatın.
- Yönetici hesaplarında güçlü parolalar ve mümkünse iki adımlı doğrulama kullanın.
- SSL sertifikasının geçerlilik süresini ve tüm sayfaların HTTPS ile açıldığını kontrol edin.
- Güvenlik eklentisi veya sunucu tarama raporlarında uyarı olup olmadığına bakın.
- Sitede tanımadığınız sayfa, kullanıcı veya yönlendirme olup olmadığını kontrol edin.
4. Formlar ve e-posta
- İletişim, teklif ve başvuru formlarını gerçek bir mesaj göndererek test edin.
- Bildirim e-postasının doğru adrese ulaştığını ve spam klasörüne düşmediğini kontrol edin.
- Form gönderildikten sonra kullanıcıya gösterilen onay mesajının çalıştığını doğrulayın.
- Spam koruma önleminin (örneğin doğrulama kutusu) hem çalıştığını hem de gerçek kullanıcıları engellemediğini kontrol edin.
5. Bağlantılar ve sayfa hataları
- Google Search Console'da yeni tarama hatalarını ve “bulunamadı (404)” uyarılarını inceleyin.
- Menü, alt bilgi ve önemli sayfalardaki bağlantıları kontrol edin.
- Kaldırılan veya adresi değişen sayfalar için doğru yönlendirmelerin yapıldığından emin olun.
- Telefon, WhatsApp, e-posta ve harita bağlantılarının mobilde doğru çalıştığını deneyin.
6. Performans
- Ana sayfa ve en çok ziyaret edilen birkaç sayfayı PageSpeed Insights ile test edin.
- Search Console'daki Core Web Vitals raporunda yeni sorun olup olmadığına bakın.
- Son ay eklenen görsellerin sıkıştırılmış ve uygun boyutta olduğunu kontrol edin.
- Sunucu disk alanının ve veritabanı boyutunun sınırlara yaklaşıp yaklaşmadığını izleyin.
7. İçerik ve bilgiler
- İletişim bilgileri, adres, çalışma saatleri ve harita konumunun güncel olduğunu kontrol edin.
- Süresi geçmiş duyuru, kampanya ve etkinlik içeriklerini kaldırın veya güncelleyin.
- Hizmet ve ürün sayfalarındaki bilgilerin mevcut durumu yansıttığından emin olun.
- KVKK, çerez ve gizlilik metinlerinin site üzerindeki gerçek uygulamalarla uyumlu olduğunu kontrol edin.
8. Analiz ve izleme
- Analiz aracında veri akışının sürdüğünü, ani düşüş veya kesinti olmadığını kontrol edin.
- Arama trafiğinde belirgin bir değişiklik varsa nedenini araştırın.
- Sitenin erişilebilirliğini izleyen bir kesinti izleme (uptime) aracı kullanıyorsanız ay içindeki kesintileri gözden geçirin.
Bakımı kim yapmalı?
Listedeki içerik, form ve bağlantı kontrollerinin bir kısmını site sahibi veya bir çalışan yapabilir. Ancak yazılım güncellemeleri, sunucu ayarları, güvenlik incelemesi ve yedekten geri yükleme gibi işler teknik bilgi gerektirir. Güncellemeler bazen uyumsuzluk sorunlarına yol açabildiği için bu işlerin bir sorun durumunda geri dönmeyi bilen biri tarafından yapılması önemlidir.
Bakımı bir hizmet sağlayıcıya bırakacaksanız kapsamı yazılı olarak netleştirin: Hangi kontroller hangi sıklıkla yapılacak? Güncellemeler nasıl test edilecek? Yedekler nerede tutulacak? Bir sorun olduğunda müdahale süresi ne olacak? İçerik güncellemeleri bakıma dahil mi? Web sitesi tasarımı ve sonrasındaki bakım sürecine bakışımızı Konya web tasarım sayfamızda bulabilirsiniz.
Bir sorun çıktığında ne yapmalı?
Düzenli bakıma rağmen sorun yaşanabilir. Önemli olan, böyle bir durumda ne yapılacağının önceden belli olmasıdır. Basit bir acil durum planı şunları içermelidir:
- Sitenin, alan adının ve barındırma hizmetinin yönetim bilgilerinin kimde olduğu
- Barındırma sağlayıcısının ve teknik destek veren kişinin iletişim bilgileri
- En güncel yedeğin nerede olduğu ve nasıl geri yükleneceği
- Site saldırıya uğrarsa ilk yapılacaklar: parolaların değiştirilmesi, zararlı dosyaların tespiti ve temiz bir yedekten geri dönüş
- Kişisel veri içeren bir sızıntı şüphesinde KVKK kapsamındaki bildirim yükümlülüklerinin değerlendirilmesi
Bu bilgilerin tek bir belgede toplanması, panik anında zaman kaybını önler.
Bakım kaydı tutun
Her ay yapılan kontrolleri ve değişiklikleri basit bir tabloda kayıt altına almak, bir sorun çıktığında neyin ne zaman değiştiğini bulmayı kolaylaştırır. Hangi eklentinin hangi tarihte güncellendiği, hangi yönlendirmenin eklendiği veya hangi kullanıcının silindiği gibi bilgiler, sorun giderme süresini önemli ölçüde kısaltır.
Sonuç
Web sitesi bakımı; güvenliği korumak, formların ve bağlantıların çalışmasını sağlamak, hızı ve arama görünürlüğünü sürdürmek ve bilgilerin güncel kalması için gereklidir. Yukarıdaki listeyi aylık bir rutin hâline getirmek, büyük sorunların çoğunu ortaya çıkmadan önlemenize yardımcı olur. Sitenizin bakımını düzenli bir plana bağlamak isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.
